การซ่อมแซมเซลล์ (Cell Therapy) คือแนวทางการดูแลเซลล์ที่เสื่อมประสิทธิภาพ ด้วยการฉีดเซลล์หรือองค์ประกอบของเซลล์เข้าสู่ร่างกาย โดยมีแนวคิดว่าเซลล์ที่ได้รับจะเคลื่อนไปยังบริเวณเป้าหมาย และอาจช่วยกระตุ้นให้เซลล์อื่น ๆ แบ่งตัว สร้างเซลล์ใหม่ และทำงานได้มีประสิทธิภาพมากขึ้น
เมื่ออายุมากขึ้น เซลล์ที่ประกอบกันเป็นอวัยวะและร่างกายจะค่อย ๆ เสื่อมลง บางส่วนตายไป ขณะที่ส่วนใหญ่ยังไม่ตายแต่ทำงานได้ไม่เต็มที่ เมื่อเซลล์ที่เสื่อมและหยุดทำงานมีมากขึ้น ก็อาจนำไปสู่อาการของโรคต่าง ๆ รวมถึงความเสื่อมและความชรา การดูแลสุขภาพในระดับเซลล์จึงเป็นแนวทางหนึ่งที่ได้รับความสนใจในเวชศาสตร์ชะลอวัย
Stem Cell (เซลล์ต้นกำเนิด)
สิ่งมีชีวิตเกือบทุกชนิด ทั้งสัตว์และพืช ล้วนเจริญเติบโตขึ้นจากสเต็มเซลล์ หรือเซลล์ต้นกำเนิด Stem Cell มีบทบาทสำคัญต่อการพัฒนาตัวอ่อนจากเซลล์เพียงไม่กี่เซลล์ จนกลายเป็นร่างกายที่เติบโตสมบูรณ์
สเต็มเซลล์ช่วยให้ร่างกายสร้างเนื้อเยื่อใหม่อยู่เสมอ เช่น การสร้างกล้ามเนื้อขึ้นใหม่หลังออกกำลังกาย และคอยสร้างเซลล์ทดแทนเซลล์หลายชนิดในร่างกายเมื่อร่างกายเสื่อมสภาพหรือได้รับบาดเจ็บ
ลักษณะพิเศษ 2 ประการของสเต็มเซลล์
- ความสามารถในการแบ่งตัวทดแทนตัวเอง (Self-Renewal): สเต็มเซลล์แบ่งตัวเป็นสเต็มเซลล์ที่เหมือนเดิมทุกประการได้
- ความสามารถในการเปลี่ยนเป็นเซลล์ที่ทำหน้าที่เฉพาะ (Differentiation): สเต็มเซลล์แบ่งตัวและเปลี่ยนแปลงตัวเองเป็นเซลล์ชนิดต่าง ๆ ที่มีหน้าที่จำเพาะได้
Mesenchymal Stem Cells (MSC)
MSC เป็นสเต็มเซลล์ที่สามารถเปลี่ยนแปลงไปเป็นเซลล์ได้หลายชนิด แนวคิดคือเมื่อฉีดเข้าสู่ร่างกายบริเวณใดบริเวณหนึ่ง อาจช่วยสนับสนุนการซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอและการเจริญเติบโตของเซลล์บริเวณนั้น นอกจากนี้ MSC ยังมีโอกาสเกิดการต่อต้านต่ำเมื่อนำไปใช้กับผู้อื่น
MSC จึงได้รับความสนใจในการนำมาใช้กับเซลล์บำบัด (Cell Therapy) ในหลายด้าน เช่น ภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง โรคกระดูก โรคหัวใจ และข้อเข่าเสื่อม ซึ่งหลายข้อบ่งใช้ยังอยู่ระหว่างการศึกษาวิจัย รวมถึงด้านความงาม เช่น การฉีดบริเวณใบหน้า ลำคอ ร่องแก้ม ใต้ตา และหน้าผาก เพื่อช่วยให้สภาพผิวดีขึ้น และริ้วรอยหรือร่องลึกดูลดลง
การใช้ MSC ร่วมกับการเสริมไขมัน
การใช้ MSC ร่วมกับการเสริมไขมันแบบเดิม อาจช่วยให้เซลล์ไขมันอยู่รอดได้มากขึ้น การเสริมก้นหรือใบหน้าด้วยไขมันโดยใช้ MSC ร่วมด้วยจึงอาจเห็นผลชัดเจนขึ้น นอกจากนี้ยังมีการใช้ MSC ฉีดเข้ากล้ามเนื้อหรือหลอดเลือดดำ เพื่อมุ่งช่วยฟื้นฟูสุขภาพและชะลอวัย
แม้เซลล์บำบัดจะได้รับความสนใจอย่างมาก แต่ไม่ควรรีบตัดสินใจรับบริการโดยไม่พิจารณาให้รอบคอบ เพราะอาจมีความเสี่ยง หรือไม่ได้ผลลัพธ์ตามที่คาดหวัง หากไม่ได้ปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญก่อน
แหล่งที่มาของสเต็มเซลล์
สเต็มเซลล์สามารถจัดเก็บได้จากหลายแหล่ง ได้แก่
- ไขกระดูก (Bone marrow): ปัจจุบันการเจาะเก็บเซลล์ต้นกำเนิดจากไขกระดูกไม่ยุ่งยากซับซ้อน ใช้เวลาประมาณ 30 นาที ทำในโรงพยาบาลโดยแพทย์เฉพาะทาง และผู้ให้สามารถกลับไปพักที่บ้านได้หลังเจาะเก็บ
- รก (Placenta): แพทย์จะจัดเก็บเซลล์ต้นกำเนิดจากรกหลังการคลอดทารก โดยไม่ก่อให้เกิดอันตรายต่อทารกและมารดา
- ไขมัน (Adipose): ไขมันมีเซลล์ต้นกำเนิดชนิดมีเซนไคม์ในปริมาณมาก มีการศึกษาพบว่าการใช้สเต็มเซลล์จากไขมันในการเสริมความงามบนใบหน้า เช่น เสริมจมูกหรือลดริ้วรอย อาจให้ผลดีกว่าการใช้ไขมันเพียงอย่างเดียว เพราะสเต็มเซลล์อาจช่วยกระตุ้นการสร้างเซลล์ใหม่ และไม่ใช่สิ่งแปลกปลอมต่อร่างกาย ต่างจากการฉีดคอลลาเจนหรือกรดไฮยาลูโรนิกซึ่งเป็นสารจากภายนอก
Fresh Cell Therapy
Fresh Cell Therapy หรือเฟรชเซลล์ เป็นเซลล์บำบัดรูปแบบหนึ่ง โดยทั่วไปใช้เซลล์จากตัวอ่อนของแกะ มีแนวคิดเพื่อกระตุ้นเซลล์ของร่างกายให้ฟื้นฟูตัวเอง และสนับสนุนการซ่อมแซมอวัยวะหรือเนื้อเยื่อที่เสื่อมสภาพ รวมถึงการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน
ตามแนวคิดนี้ เมื่อฉีดเซลล์เข้าไป ระบบสัญญาณในร่างกายจะนำเซลล์ไปยังอวัยวะที่ต้องการมากที่สุด แนวทางนี้มีที่มาจากทฤษฎีทางการแพทย์เมื่อราว 500 ปีก่อน ในศตวรรษที่ 16 ของแพทย์ชื่อพาราเซลซัส (Paracelsus) ซึ่งกล่าวไว้ว่า “similia similibus curantur” หรือ “สิ่งที่เหมือนกันรักษาสิ่งที่เหมือนกัน” กล่าวคือ เซลล์หัวใจช่วยหัวใจ เซลล์ปอดช่วยปอด และเซลล์ม้ามช่วยม้าม
ทั้งนี้ ผลลัพธ์ของแต่ละบุคคลแตกต่างกัน และหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่สนับสนุน Fresh Cell Therapy ในหลายข้อบ่งใช้ยังมีจำกัด
Fresh Cell Therapy กับการดูแลสุขภาพ
ในเวชศาสตร์ชะลอวัย Fresh Cell Therapy ถูกนำมาใช้เพื่อช่วยดูแลปัญหาต่าง ๆ เช่น
- ง่วงเหงาหาวนอน
- นอนไม่หลับ
- ขาดสมาธิ
- ขี้ลืม
- วิตกกังวล
- อารมณ์ซึมเศร้า
- การดูแลด้านความงาม
- การดูแลสุขภาพเชิงป้องกัน
ภาวะที่มีการใช้ Fresh Cell Therapy ดูแลร่วม
นอกจากนี้ยังมีการนำมาใช้เป็นการดูแลเสริมในภาวะต่อไปนี้ ซึ่งไม่ใช่การทดแทนการรักษามาตรฐาน
- การย่อยอาหารผิดปกติ
- ปัญหาหัวใจและระบบไหลเวียนเลือด
- ภาวะเสื่อมตามวัย
- ภูมิคุ้มกันบกพร่อง
- ความผิดปกติของระบบประสาท
- ความไม่สมดุลของฮอร์โมน
- โรคข้อ
- โรคผิวหนัง
- ภาวะเสื่อมสมรรถภาพทางเพศ
แนวทางการตรวจคัดกรองของ BAAC
เราเริ่มจากประวัติสุขภาพ เป้าหมาย และการประเมินที่เกี่ยวข้อง แพทย์จะอธิบายความเหมาะสม ข้อจำกัด และทางเลือกอื่น ๆ ก่อนการตัดสินใจทุกครั้ง